Η προετοιμασία των δράσεων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου εισέρχεται στο τελικό στάδιο, με ορίζοντα έναρξης τα τέλη του 2026. Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ολοκληρώνεται το 2032, ένα ορόσημο που δεν επιλέχθηκε τυχαία. Οι τεχνικές προβλέψεις δείχνουν πως αμέσως μετά το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ αναμένεται να σπάσει το φράγμα των 150 ευρώ ανά τόνο. Ο σχεδιασμός επιχειρεί να θωρακίσει 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μετατοπίζοντας τη στρατηγική από την επιδοματική πολιτική σε παρεμβάσεις δομικής μείωσης του λειτουργικού κόστους.
Πώς αλλάζει η χρηματοδότηση για την ενεργειακή αναβάθμιση;
Η αρχιτεκτονική του νέου σχεδίου βασίζεται σε μια στοχευμένη εκδοχή του προγράμματος «Εξοικονομώ», με μια θεμελιώδη αλλαγή: την άμεση εμπλοκή των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Οι πάροχοι αποκτούν ρόλο αντίστοιχο των εταιρειών ενεργειακών υπηρεσιών (ESCOs). Αναλαμβάνουν να προσφέρουν οι ίδιοι τις υπηρεσίες αναβάθμισης στους καταναλωτές.
Η αποπληρωμή του κόστους κατασκευής ενσωματώνεται στον μηνιαίο λογαριασμό ρεύματος. Αυτή η μηχανική εκμηδενίζει την ανάγκη για υψηλό αρχικό κεφάλαιο (CapEx) από την πλευρά των οικονομικά ασθενέστερων ιδιοκτητών. Στο ίδιο πακέτο προωθείται η αντικατάσταση συμβατικών καυστήρων με αντλίες θερμότητας. Για τα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, η στρατηγική διαφοροποιείται. Προκρίνεται το σενάριο των φοροαπαλλαγών, εγκαταλείποντας τις άμεσες επιδοτήσεις.
Ποια είναι τα κριτήρια ένταξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις;
Η ευθυγράμμιση με τους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) απαιτεί χειροπιαστά νούμερα. Το 2023 καταγράφηκαν 546.000 νοικοκυριά σε καθεστώς ενεργειακής ένδειας. Ο στόχος του ταμείου είναι να παρέμβει στα 374.000 από αυτά μέχρι το 2030. Η Κομισιόν έχει εγκρίνει τον βασικό κορμό του σχεδίου, ωστόσο η διαπραγμάτευση «κολλάει» στη μεθοδολογία. Εκκρεμεί η οριστικοποίηση των κριτηρίων χαρακτηρισμού των “ευάλωτων νοικοκυριών”, βάσει της Οδηγίας 2023/1791/ΕΕ.
Παράλληλα, εξετάζεται συμπληρωματικά ένα κονδύλι ύψους 350 εκατ. ευρώ για άμεση εισοδηματική στήριξη. Στο πεδίο των επιχειρήσεων, η συλλογή πρωτογενών δεδομένων βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω των κατά τόπους επιμελητηρίων, προκειμένου να χαρτογραφηθούν οι πραγματικές ανάγκες της αγοράς και το ύψος της απορρόφησης.
Ο ρόλος της ηλεκτροκίνησης και τα κενά του σχεδιασμού
Οι δήμοι αναλαμβάνουν κομβικό ρόλο στην παροχή ενεργειακά αναβαθμισμένης κοινωνικής κατοικίας με χαμηλό μίσθωμα. Η επιτάχυνση αυτών των έργων θα βασιστεί σε μια νέα υπηρεσία μίας στάσης (one-stop-shop).
Στον τομέα των μεταφορών, εισάγεται η έννοια του κοινωνικού leasing για την απόκτηση οχημάτων μηδενικών ρύπων, μαζί με την αντικατάσταση του ρυπογόνου στόλου των αστικών λεωφορείων.
Υπάρχει όμως ένα σαφές στρατηγικό κενό. Το πακέτο μέτρων, στη σημερινή του μορφή, δεν ενσωματώνει τις Ενεργειακές Κοινότητες. Η συλλογική αυτοπαραγωγή μέσω ΑΠΕ (Net Billing) απουσιάζει από τη συζήτηση, αποκλείοντας ένα εργαλείο αποκέντρωσης που θα μπορούσε να μηδενίσει μακροπρόθεσμα το ενεργειακό κόστος των τοπικών κοινωνιών.
Προκλήσεις
Η μεταφορά του οικονομικού βάρους της αναβάθμισης στους παρόχους ρεύματος δημιουργεί πιστωτικό κίνδυνο. Η διαχείριση αποπληρωμών από οικονομικά ασθενείς καταναλωτές αυξάνει την πιθανότητα επισφαλειών στους ισολογισμούς των εταιρειών ενέργειας. Δεύτερον, η μαζική εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και υποδομών ηλεκτροκίνησης προϋποθέτει αντίστοιχη χωρητικότητα στο δίκτυο. Ο υφιστάμενος ηλεκτρικός χώρος στο δίκτυο διανομής παρουσιάζει εκτεταμένα σημεία κορεσμού, απαιτώντας εμπροσθοβαρείς επενδύσεις ενίσχυσης. Τέλος, η επιτυχία των έργων κοινωνικής στέγασης εξαρτάται άμεσα από τη διοικητική ικανότητα των ΟΤΑ, η οποία σήμερα πάσχει από σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού.
Η ουσία της είδησης
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο χρηματοδοτεί δομικές ενεργειακές αναβαθμίσεις, μεταφέροντας την ευθύνη υλοποίησης στους παρόχους ενέργειας με ταυτόχρονη αποπληρωμή του κόστους μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Η αποτελεσματικότητα του πλαισίου εξαρτάται αποκλειστικά από την άμεση εναρμόνιση των κριτηρίων δικαιούχων με τις ευρωπαϊκές οδηγίες και την αντοχή του τοπικού ηλεκτρικού δικτύου.
Πηγή: b2green.gr