Στο Συμβούλιο της Επικρατείας, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μεταφέρεται η διαμάχη για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», συνολικού προϋπολογισμού 480 εκατομμυρίων ευρώ από πόρους του ΕΣΠΑ. Ομάδα πολιτών και ιδιοκτητών ακινήτων οργανώνει συντονισμένη νομική παρέμβαση, καταγγέλλοντας σοβαρά ελλείμματα διαφάνειας, τεχνικές αστοχίες των αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων και διοικητικές αυθαιρεσίες που οδήγησαν σε αδικαιολόγητους αποκλεισμούς.
Γιατί κατατίθεται αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ και καταγγελία στις Βρυξέλλες;
Όπως αποκαλύπτει ο Άρης Χατζηγεωργίου στην “Εφ Συν“, η πρωτοβουλία των πολιτών, η οποία ήδη κοινοποίησε σχετικά εξώδικα προς τα συναρμόδια υπουργεία, στρέφεται κατά της διαδικασίας έκδοσης της «Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας». Παρότι η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) δημοσιεύθηκε στις αρχές Ιουνίου, το πρόγραμμα στερείται επίσημου Οδηγού Εφαρμογής. Πρόκειται για παράκαμψη της πάγιας πρακτικής που ακολουθείται σε αντίστοιχα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα εξοικονόμησης και ανακαίνισης, όπως τα διαδοχικά «Εξοικονομώ».
Χωρίς αναλυτικό τεύχος οδηγιών, οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν αιτήσεις σε ένα ψηφιακό σύστημα του οποίου οι κανόνες ελέγχου παρέμειναν ασαφείς. Τα βασικά σημεία τριβής εστιάζονται στα εξής:
- Απουσία αιτιολόγησης απορρίψεων: Το σύστημα επιστρέφει τυφλά μηνύματα όπως «δεν βρέθηκαν επιλέξιμα ακίνητα», αποκρύπτοντας αν το σφάλμα οφείλεται σε ασυμφωνία στοιχείων Ε9/Ε2, τεχνική αποτυχία άντλησης δεδομένων από την ΑΑΔΕ ή μη πλήρωση εισοδηματικών κριτηρίων.
- Λανθασμένη ταυτοποίηση περιουσιακής κατάστασης: Καταγράφηκαν περιπτώσεις όπου ιδιόκτητα ακίνητα δεν εμφανίζονταν καν στην εφαρμογή, ενώ αντίθετα το σύστημα αντλούσε και αξιολογούσε κατοικίες που ο αιτών απλώς μίσθωνε.
- Κανονιστική υποκατάσταση μέσω Helpdesk: Οι όροι υπαγωγής τροποποιούνταν de facto μέσω της σελίδας «Συχνών Ερωτήσεων» και ανεπαρκών απαντήσεων υποστήριξης, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση ή τροποποίηση της ΚΥΑ.
Πώς προέκυψε ο αποκλεισμός των ακινήτων που αποκτήθηκαν πρόσφατα;
Η πιο χαρακτηριστική στρέβλωση αφορά τα ακίνητα των οποίων η εμπράγματη κτήση συντελέστηκε εντός του 2026. Ενώ η σχετική ΚΥΑ δεν εισάγει ρητό αποκλεισμό, η ψηφιακή πλατφόρμα έθεσε αρχικά οριζόντιο «μπλόκο» σε οποιαδήποτε μεταβίβαση μετά την 31η Δεκεμβρίου 2025.
Η αρχική αιτιολόγηση απέδωσε το μέτρο σε αδυναμία του πληροφοριακού συστήματος να διασταυρώσει τα φορολογικά έντυπα (Ε2) των προηγούμενων ιδιοκτητών ελλείψει ρητής συγκατάθεσης. Στη συνέχεια, η εξήγηση περί τεχνικής ανεπάρκειας αποσύρθηκε σιωπηρά και αντικαταστάθηκε από την επίκληση υποτιθέμενων όρων της απόφασης.
Όταν το αρμόδιο υπουργείο αναδίπλωσε τη στάση του στα τέλη Αυγούστου επιτρέποντας τις ανοικτές κατοικίες του 2026, η προθεσμία υποβολής είχε ήδη παρέλθει. Αποτέλεσμα ήταν ο de facto αποκλεισμός εκατοντάδων ιδιοκτητών που είχαν επενδύσει σε ακίνητα με σκοπό την ανακαίνιση και διάθεσή τους στην αγορά.
Προκλήσεις
Η διαχείριση του προγράμματος φέρνει στην επιφάνεια κρίσιμες δομικές δυσλειτουργίες που ξεπερνούν τη συγκεκριμένη πλατφόρμα:
- Ελλιπής διαλειτουργικότητα κρατικών μητρώων: Η αυτοματοποίηση των ελέγχων προϋποθέτει απόλυτο συγχρονισμό μεταξύ ΑΑΔΕ, Κτηματολογίου και δημοτολογίων. Όταν οι βάσεις δεδομένων δεν επικοινωνούν αξιόπιστα, το ψηφιακό κράτος μετατρέπεται από εργαλείο διευκόλυνσης σε μηχανισμό αυθαίρετου αποκλεισμού.
- Κίνδυνος απώλειας κοινοτικών πόρων: Με τις καταγγελίες να φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΣτΕ, ο κίνδυνος αναστολής εκταμιεύσεων ή επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων για το κονδύλι των 480 εκατ. ευρώ καθίσταται υπαρκτός.
- Πάγωμα της οικοδομικής δραστηριότητας: Μηχανικοί, ανάδοχοι και προμηθευτές υλικών αναστέλλουν προγραμματισμένες εργασίες περιμένοντας τις οριστικές λίστες. Η αβεβαιότητα αυτή στερεί ρευστότητα από τον κατασκευαστικό κλάδο και καθυστερεί την προσθήκη ανακαινισμένων διαμερισμάτων στο ήδη πιεσμένο απόθεμα κατοικιών.
Η ουσία της είδησης
Στο Συμβούλιο της Επικρατείας και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφεύγουν ιδιοκτήτες ακινήτων κατά του προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας» ύψους 480 εκατ. ευρώ. Η κίνηση πυροδοτήθηκε από τεχνικές αδυναμίες της πλατφόρμας, αδιαφανείς αποκλεισμούς δικαιούχων και την παντελή απουσία επίσημου Οδηγού Εφαρμογής.
Πηγή: Β2green.gr