Με τη δημοσίευση του νέου Νόμου 5336/2026 (ΦΕΚ Α΄ 153/28.09.2026) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), ολοκληρώθηκε μια σημαντική θεσμική παρέμβαση για την επιτάχυνση των επενδύσεων στις λιγνιτικές περιοχές. Αιχμή του δόρατος για την περιοχή μας αποτελεί το Άρθρο 58, το οποίο ψηφίστηκε τελικά από τη Βουλή μετά τη δημόσια διαβούλευση που είχε προηγηθεί.
Ενώ η μέχρι πρότινος νομοθεσίαN. 5035/2023 (άρθρο 45). επέτρεπε την απευθείας παραχώρηση δημόσιων εκτάσεων για μεγάλες επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα με ορίζοντα υλοποίησης την 5ετία, το νέο Άρθρο 58 εισάγει έναν ειδικό «κόφτη» 2ετίας αποκλειστικά για τις Ζώνες Απολιγνιτοποίησης (Ζ.ΑΠ.). Αν η επένδυση δεν έχει ολοκληρωθεί εντός 24 μηνών —με δυνατότητα εφαρμογής της ρύθμισης και σε ήδη εκδοθείσες αποφάσεις— η παραχώρηση δύναται να ανακαλείται κατόπιν αιτιολογημένης απόφαση του αρμόδιου οργάνου με στάθμιση ιδίως του βαθμού υλοποίησης της επένδυσης και του δημόσιου συμφέροντος.
Η διάταξη αυτή παρέχει πλέον στην Πολιτεία το απαραίτητο νομικό εργαλείο για να «απελευθερωθεί» μια καθοριστική έκταση στην περιοχή μας. Πρόκειται για ακίνητο που είχε παραχωρηθεί από το Υπουργείο σε ιδιώτη για αγροτική δραστηριότητα, χωρίς όμως να έχει υλοποιηθεί απολύτως τίποτα μέχρι σήμερα. Στον ίδιο ακριβώς χώρο προβλέπεται από τον ευρύτερο αναπτυξιακό σχεδιασμό να αναπτυχθεί το στρατηγικής σημασίας έργο της Αντλησιοταμίευσης από την ΔΕΗ.
Οι επισημάνσεις στη διαβούλευση
Στη δημόσια διαβούλευση που προηγήθηκε της ψήφισης, κατατέθηκαν ουσιαστικές προτάσεις για το πώς αυτή η κρατική ρύθμιση μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέγιστο:
- Φίλιππος Ταμπακόπουλος (Μηχανολόγος Μηχανικός / Δημοτικός Σύμβουλος): Υπογράμμισε τη σημασία της χωρικής οργάνωσης, τονίζοντας ότι η διάταξη θα φέρει θετικά αποτελέσματα εφόσον συνδυαστεί με τις χρήσεις γης των υπό έγκριση Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ).
- Ιωάννης Αποστολόπουλος (Πολιτικός Μηχανικός): Εστίασε στην ανάγκη άμεσης αξιοποίησης των εκτάσεων μετά την ανάκληση, προτείνοντας να διατίθενται κατά προτεραιότητα στον φορέα υλοποίησης ώριμων έργων Μετάβασης (όπως η Αντλησιοταμίευση) ή στην αυτοδιοίκηση, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να χαθεί πολύτιμος χρόνος σε νέες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Η θέση του Υπουργείου και ο κίνδυνος αβεβαιότητας
Στην τελική Έκθεση Διαβούλευσης, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν υιοθέτησε τις προτάσεις για αυτόματη επαναδιάθεση των εκτάσεων, ξεκαθαρίζοντας ότι η διάταξη κινούνταν αυστηρά εντός του υφιστάμενου πλαισίου (ν. 4061/2012 και ν. 4872/2021).
Η διευκρίνιση αυτή αναδεικνύει μια αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα. Επειδή το Υπουργείο απλώς μειώνει τον χρόνο ανάκλησης (από 5ετία σε 2ετία) χωρίς να αλλάζει τον θεσμοθετημένο σκοπό των εκτάσεων, η ανάκληση μιας ανενεργούς παραχώρησης αποδεσμεύει μεν τη γη από τον αρχικό ιδιώτη, αλλά δεν διασφαλίζει αυτόματα ότι η έκταση θα περάσει στο έργο της Αντλησιοταμίευσης.
Εφόσον το ΥΠΑΑΤ διατηρεί τη διαχείριση της γης υπό το υφιστάμενο καθεστώς, υπάρχει ο ορατός κίνδυνος η έκταση είτε να εγκλωβιστεί σε έναν νέο γύρο γραφειοκρατικών καθυστερήσεων είτε να προκηρυχθεί εκ νέου για αμιγώς αγροτοκτηνοτροφικές χρήσεις του πρωτογενούς τομέα, αφήνοντας ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία για το μεγάλο ενεργειακό έργο.
Μια ευκαιρία της Πολιτείας που δεν πρέπει να πάει χαμένη
Με τον νόμο πλέον σε ισχύ, ανοίγει μια σημαντική ευκαιρία για τη Μεγαλόπολη. Το ζητούμενο είναι αυτή η κρατική παρέμβαση να μην περάσει αναξιοποίητη απαιτείται άμεση ετοιμότητα, συντονισμός και θεσμική διεκδίκηση απέναντι στα συναρμόδια Υπουργεία, ώστε μόλις η γη απελευθερωθεί, να αποδοθεί χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια στο έργο της Αντλησιοταμίευσης προς όφελος της τοπικής ανάπτυξης και της απασχόλησης.