Γράφει ο Λεωνίδας Παρασκευόπουλος
Για δεκαετίες, η Μεγαλόπολη αποτελούσε την «καρδιά» της ελληνικής ηλεκτροπαραγωγής. Οι κάτοικοι
της περιοχής πλήρωσαν το τίμημα της εθνικής ενεργειακής ανεξαρτησίας με τη δική τους υγεία, με
απαλλοτριώσεις ολόκληρων χωριών και με την περιβαλλοντική υποβάθμιση του τόπου τους. Το
αντάλλαγμα αυτού του «κοινωνικού συμβολαίου» ήταν η σταθερή εργασία, η οικονομική ζωή και η
συγκράτηση του πληθυσμού.
Σήμερα, στο όνομα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, το συμβόλαιο αυτό σκίζεται βίαια. Αυτό που
βιώνει η Μεγαλόπολη δεν είναι «Δίκαιη Μετάβαση», αλλά μια βίαιη, ασυντόνιστη υποβάθμιση, όπου οι
ρυθμοί του κλεισίματος των μονάδων ξεπέρασαν κατά πολύ τους ρυθμούς της πραγματικής ανάπτυξης.
Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΟΥ «ΝΟΜΙΜΟΥ» ΜΕ ΤΟ «ΗΘΙΚΟ»
Το «Νόμιμο»: Η πολιτεία και οι θεσμοί οχυρώνονται πίσω από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για το
Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS). Υποστηρίζουν ότι η λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων είναι πλέον
νομικά και οικονομικά ασύμφορη λόγω των υπέρογκων προστίμων διοξειδίου του άνθρακα.
Το «Ηθικό Έγκλημα»: Ηθική μετάβαση σημαίνει ότι οι νέες επενδύσεις, οι υποδομές και οι
εναλλακτικές θέσεις εργασίας λειτουργούν πριν κατεβούν οι διακόπτες των εργοστασίων. Στη
Μεγαλόπολη συνέβη το αντίθετο: οι θέσεις εργασίας της ΔΕΗ χάθηκαν, η τοπική αγορά στενάζει, οι
νέοι μεταναστεύουν λόγω ανεργίας και η περιοχή οδηγείται σε δημογραφική κατάρρευση.
ΤΟ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΩΣ «ΤΥΡΑΚΙ» ΚΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Η πρόσφατη εξαγγελία για την κατασκευή νέου σωφρονιστικού ιδρύματος στην περιοχή ύψους περίπου
40 εκατομμυρίων ευρώ, πλασάρεται από τους αρμόδιους ως «μεγάλο αναπτυξιακό έργο». Στην
πραγματικότητα, πρόκειται για ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα, ένα «τυράκι» για να δείξουν έργο εκεί
που υπάρχει το απόλυτο κενό:
1. Η πόλη δεν είναι προετοιμασμένη: Η τοπική κοινωνία και οι υποδομές της δεν έχουν σχεδιαστεί
για να υποδεχθούν και να διαχειριστούν έναν τέτοιο πληθυσμό και τις παρελκόμενες ανάγκες του.
2. Το σύνδρομο των «πούλμαν της ΔΕΗ» επιστρέφει: Ιστορικά, ένα τεράστιο μέρος των
εργαζομένων της ΔΕΗ δεν έμενε στη Μεγαλόπολη, αλλά μετακινούταν καθημερινά με πούλμαν από
την Καλαμάτα και την Τρίπολη. Το ίδιο ακριβώς θα συμβεί και με το προσωπικό του σωφρονιστικού
ιδρύματος. Οι εργαζόμενοι θα επιλέξουν να μείνουν σε κοντινές, πιο αναπτυγμένες πόλεις,
αφήνοντας τη Μεγαλόπολη απλό «τόπο εργασίας» χωρίς κανένα ουσιαστικό οικονομικό όφελος για
την τοπική αγορά και τη στεγαστική της οικονομία.
3. Το παράδειγμα των Οινοφύτων: Αν μια περιοχή δεν διαμορφωθεί σωστά, δεν αποκτήσει πάρκα,
χώρους αναψυχής και ποιότητα ζωής για να είναι αρεστή, οι επενδύσεις μένουν κενό γράμμα. Στα
Οινόφυτα υπάρχουν αμέτρητες βιομηχανικές επενδύσεις, αλλά δεν μένει κανείς εκεί! Δεν έγινε καμία
πρόβλεψη για τη ζωή των ανθρώπων και το μέλλον των παιδιών τους, μετατρέποντας την περιοχή σε
μια ψυχρή, αβίωτη βιομηχανική ζώνη. Αυτή τη μοίρα επιφυλάσσουν και για τη Μεγαλόπολη.
Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟ «ΛΙΓΝΙΤΟΣΗΜΟ»
Ενώ ανακοινώνονται προγράμματα εκατομμυρίων από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, η καθημερινότητα
στην περιοχή αποκαλύπτει μια ζοφερή εικόνα:
Εικονικές επενδύσεις και «άδεια ντουβάρια»: Καταγγέλλεται η εμφάνιση εταιρειών-φαντασμάτων
που μισθώνουν άδεια καταστήματα ή αποθήκες χωρίς καμία παραγωγική υποδομή ή εξοπλισμό, με
μοναδικό σκοπό την απορρόφηση των κρατικών επιδοτήσεων. Η έλλειψη αυστηρών, προληπτικών
ελεγκτικών μηχανισμών επιτρέπει σε επιτήδειους να καρπώνονται κονδύλια, την ώρα που οι ντόπιοι
επαγγελματίες μένουν αποκλεισμένοι.
Μικροπολιτική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Ο τοπικός πόρος (το περίφημο «λιγνιτόσημο»), που
θα έπρεπε εδώ και χρόνια να έχει χτίσει τη μεταλιγνιτική οικονομία της Μεγαλόπολης, σπαταλήθηκε
διαχρονικά από τις τοπικές αρχές σε έργα βιτρίνας, μικροπολιτικές σκοπιμότητες και κάλυψη
τρεχουσών αναγκών, αντί για τη δημιουργία σοβαρών, βιώσιμων υποδομών και ριζικής
αναμόρφωσης του αστικού ιστού.
Καθυστερήσεις στα μεγάλα έργα: Μεγάλα έργα όπως το Βιομηχανικό / Επιχειρηματικό Πάρκο ή οι
μεγάλες παραγωγικές επενδύσεις κινούνται με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς. Την ίδια στιγμή, οι
μεγάλες εκτάσεις καλύπτονται από φωτοβολταϊκά πάρκα της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, τα οποία όμως
προσφέρουν ελάχιστες μόνιμες θέσεις εργασίας για την τοπική κοινωνία μετά τη φάση της
κατασκευής τους.
Η ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
Οι λιγνιτικές μονάδες και ο βαρύς εξοπλισμός τους (τουρμπίνες, συστήματα, μηχανήματα) δεν αποτελούν
ιδιοκτησία κανενός τεχνοκράτη. Είναι περιουσία του ελληνικού λαού, χτισμένη με το δικό του υστέρημα. Η
βιαστική αποξήλωση, η καταστροφή και η εκποίησή τους ως παλιοσίδερα (scrap) αντί για τη διατήρησή
τους σε καθεστώς στρατηγικής εφεδρείας ασφαλείας, αποτελεί αυθαίρετη απαξίωση του δημόσιου
πλούτου.
Την ίδια ώρα, η πολιτεία δείχνει προκλητική αδιαφορία για την ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά της
περιοχής. Βρισκόμαστε στην Αρκαδία, την πραγματική κοιτίδα του πολιτισμού. Εδώ, σύμφωνα με τη
μυθολογία, γεννήθηκε ο Δίας (στο Λύκαιο Όρος), εδώ άκμασε η αρχαία Τραπεζούντα και όλα τα
σπουδαία αρκαδικά βασίλεια.
Η σύγκριση με το παρελθόν προκαλεί θλίψη: Εκεί που οι πρόγονοί μας επέλεξαν να ιδρύσουν τη
«Μεγάλη Πόλη» ως το διοικητικό, πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο ολόκληρης της Αρκαδίας, χτίζοντας
μνημεία παγκόσμιας εμβέλειας, η σύγχρονη πραγματικότητα δείχνει απόλυτη παραίτηση. Οι περαστικοί
περνάνε σήμερα από την περιοχή χωρίς να γνωρίζουν απολύτως τίποτα, καθώς δεν υπάρχει ούτε βασική
σήμανση, ούτε καμία τουριστική αξιοποίηση, ούτε καν ένα υποτυπώδες πολιτιστικό κιόσκι ενημέρωσης.
Το Αρχαίο Θέατρο της Μεγαλόπολης: Το αρχαιότερο και μεγαλύτερο θέατρο του αρχαίου κόσμου
παραμένει παραμελημένο.
Ο Ναός της Δεσποίνης στη Λυκόσουρα: Το ιερό αυτό κέντρο κείτεται ξεχασμένο.
Το Λύκαιο Όρος: Η πρώτη πόλη που είδε ο ήλιος μένει εντελώς αναξιοποίητη.
Η θλιβερή αλήθεια είναι ότι μόνο κάτι πρόβατα κάθονται πλέον πάνω στα αρχαία μάρμαρα και βελάζουν.
Μαζί με αυτά βελάζουμε κι εμείς, που ανεχόμαστε να μας ταΐζουν «σανό» οι κάθε λογής
ψευτοεπιστήμονες, οι τεχνοκράτες της κακιάς ώρας και οι μικροπολιτικοί της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όλοι
τους έχουν εγκληματικές ευθύνες που ρήμαξε ένας τόπος που κάποτε μεσουρανούσε.
ΕΛΛΑΔΑ VS ΕΥΡΩΠΗ: Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΠΟΥ ΕΚΘΕΤΕΙ ΤΟΥΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥΣ
Γερμανία (Ρουρ και Λουσατία): Η απολιγνιτοποίηση σχεδιάστηκε σε βάθος δεκαετιών (έως το
2038). Οι λιγνιτικές μονάδες δεν γκρεμίστηκαν βίαια· πολλές τέθηκαν σε καθεστώς «ψυχρής
εφεδρείας ασφαλείας» για περιόδους κρίσης, ενώ η κυβέρνηση χρηματοδότησε άμεσα τη μετατροπή
των περιοχών σε τεχνολογικά, οικιστικά και πανεπιστημιακά κέντρα με εκτεταμένα πάρκα,
εξασφαλίζοντας πρώτα το μέλλον των εργαζομένων και την ελκυστικότητα του τόπου.
Πολωνία (Σιλεσία): Η χώρα αρνήθηκε το βίαιο κλείσιμο χωρίς εγγυήσεις. Διαπραγματεύτηκε σκληρά
με την Ε.Ε., κράτησε τις υποδομές της ενεργές και εξασφάλισε ότι η μετάβαση θα γίνει σταδιακά,
παράλληλα με το χτίσιμο των πυρηνικών της σταθμών.
Ελλάδα (Μεγαλόπολη): Επιλέχθηκε μια βίαιη, εμπροσθοβαρής απολιγνιτοποίηση, ταχύτερη από
σχεδόν κάθε άλλη χώρα της Ε.Ε., αφήνοντας μια ολόκληρη περιοχή στο οικονομικό κενό, με
υποσχέσεις στα χαρτιά και μια κοινωνία που αργοπεθαίνει.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ
1. Ίδρυση Αρχαιολογικού-Περιβαλλοντικού Πάρκου Μεγαλόπολης: Ενοποίηση του Αρχαίου
Θεάτρου, της Λυκόσουρας και του Λυκαίου Όρους με σύγχρονη σήμανση, ψηφιακά πολιτιστικά
κιόσκια ενημέρωσης, υποδομές φιλοξενίας και ανάδειξη των χώρων, ώστε η περιοχή να γίνει
παγκόσμιος πόλος πολιτιστικού τουρισμού.
2. Ριζική Αστική Ανάπλαση & Δημιουργία Πάρκων: Μετατροπή τμημάτων των παλαιών ορυχείων
σε εκτεταμένα πάρκα αναψυχής, λίμνες και πράσινες ζώνες (στα πρότυπα της Γερμανίας), ώστε η
Μεγαλόπολη να γίνει μια πόλη ελκυστική, με υψηλή ποιότητα ζωής, που θα κρατήσει τους νέους και
τις οικογένειές τους.
3. Αυστηροί, Προληπτικοί Έλεγχοι στις Επιδοτήσεις: Άμεση παρέμβαση των ελεγκτικών
μηχανισμών του Υπουργείου Οικονομικών για να σταματήσει το πάρτι με τις εταιρείες-φαντάσματα
και τα «άδεια ντουβάρια». Τα κονδύλια του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης πρέπει να πηγαίνουν
αποκλειστικά σε πραγματικές, παραγωγικές επενδύσεις ντόπιων επαγγελματιών που δημιουργούν
μόνιμες θέσεις εργασίας.
4. Δημιουργία Ενεργειακών Κοινοτήτων: Οι εκτάσεις και ο εξοπλισμός που ανήκουν στον ελληνικό
λαό να αξιοποιηθούν ώστε οι πολίτες και οι τοπικές επιχειρήσεις της Μεγαλόπολης να έχουν δωρεάν
ή φθηνό ρεύμα, στηρίζοντας έμπρακτα την τοπική οικονομία.
Παρασκευόπουλος Λεωνίδας 2026©
