Σημαντικές αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αποσαφηνίζει νέα εγκύκλιος της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μείωση του ελάχιστου ορίου οφειλών προς Δήμους από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, η επέκταση της δυνατότητας ρύθμισης στις Περιφέρειες και η ένταξη οφειλών για τις οποίες έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η εγκύκλιος, που υπογράφεται από τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή, συγκεντρώνει τις βασικές νομοθετικές και κανονιστικές μεταβολές που έχουν επέλθει μετά την έκδοση της Ε. 2065/2022 και παρέχει οδηγίες στις φορολογικές υπηρεσίες για την ενιαία εφαρμογή του εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020.
Οι αλλαγές αφορούν τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα και επηρεάζουν τη διαδικασία ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο, τους ασφαλιστικούς φορείς, τους χρηματοδοτικούς φορείς, αλλά και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οφειλές προς Δήμους και Περιφέρειες: Το νέο όριο των 5.000 ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Αυτοδιοίκηση παρουσιάζουν οι διευκρινίσεις σχετικά με τις οφειλές προς Δήμους, Περιφέρειες και τα νομικά τους πρόσωπα.
Αρχικά, με το άρθρο 26 του ν. 5143/2024 είχε προβλεφθεί η δυνατότητα εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών προς Δήμους και δημοτικά νομικά πρόσωπα, εφόσον το ύψος τους, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων, ανερχόταν τουλάχιστον σε 10.000 ευρώ.
Με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ν. 5314/2026, το σχετικό καθεστώς μεταφέρθηκε στο άρθρο 514, ενώ επήλθαν δύο ουσιαστικές αλλαγές:
- Το ελάχιστο όριο οφειλών μειώθηκε από 10.000 σε 5.000 ευρώ, διευρύνοντας τον αριθμό των οφειλετών που μπορούν να αξιοποιήσουν τη διαδικασία.
- Στο πεδίο εφαρμογής εντάχθηκαν και οι Περιφέρειες, καθώς και τα νομικά τους πρόσωπα, πέραν των Δήμων και των δημοτικών νομικών προσώπων.
Η δυνατότητα αφορά οφειλές που καταχωρίζονται στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.
Επομένως, δεν πρόκειται για αυτόματη υπαγωγή κάθε δημοτικής ή περιφερειακής οφειλής στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αλλά για διαδικασία που προϋποθέτει την τήρηση των νόμιμων όρων και την καταχώριση των σχετικών απαιτήσεων στη Φορολογική Διοίκηση.
Δυνατότητα ρύθμισης ακόμη και μετά την επιβολή κατασχέσεων
Μια ακόμη σημαντική μεταβολή αφορά τις οφειλές για τις οποίες έχουν ήδη ληφθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφάλισης από Δήμο ή δημοτικό νομικό πρόσωπο.
Με την τροποποίηση που επέφερε το άρθρο 35 του ν. 5270/2026, δόθηκε η δυνατότητα υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό και αυτών των οφειλών.
Η πρόβλεψη αυτή διευρύνει τις δυνατότητες διευθέτησης χρεών που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο είσπραξης.
Ωστόσο, η υπαγωγή σε ρύθμιση δεν συνεπάγεται αυτομάτως την άρση όλων των μέτρων που έχουν επιβληθεί. Οι συνέπειες για τις κατασχέσεις και τα υπόλοιπα μέτρα καθορίζονται από τις ειδικές διατάξεις του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Μειώνεται το γενικό όριο υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό
Η εγκύκλιος επισημαίνει επίσης ότι, με το άρθρο 13 του ν. 5313/2026, μειώθηκε από 10.000 σε 5.000 ευρώ το ελάχιστο όριο οφειλών για την πολυμερή διαδικασία αναδιάρθρωσης.
Αντίστοιχη μείωση προβλέφθηκε και για τη διμερή διαδικασία ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, με την τροποποιητική ΚΥΑ 75/2026, η οποία ισχύει από τις 26 Ιουλίου 2026.
Για την πολυμερή διαδικασία, το συνολικό ύψος των οφειλών πρέπει να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ, ενώ για τη διμερή διαδικασία εφαρμόζονται οι ειδικότερες προϋποθέσεις και το αντίστοιχο όριο ανά πιστωτή.
Η μείωση του ορίου επιτρέπει την πρόσβαση στον μηχανισμό σε περισσότερους οφειλέτες με μικρότερα χρέη.
Ευνοϊκότερη διαδικασία για ευάλωτους οφειλέτες
Σημαντικές διευκρινίσεις παρέχονται και για τους ευάλωτους οφειλέτες.
Με τις αλλαγές που εισήχθησαν στον ν. 4738/2020 προβλέπεται απλοποιημένη διαδικασία για όσους διαθέτουν βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη και πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Για τους συγκεκριμένους οφειλέτες τεκμαίρεται η συναίνεση των πιστωτών επί της προβλεπόμενης αντιπρότασης, γεγονός που διευκολύνει την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης.
Το καθεστώς διευρύνθηκε με τον ν. 5193/2025 και σε επιλέξιμους οφειλέτες που πληρούν έως το διπλάσιο των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων του ευάλωτου οφειλέτη, υπό πρόσθετες προϋποθέσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς, τουλάχιστον 90 ημερών, ύψους έως 300.000 ευρώ.
Δυνατότητα εκποίησης ακινήτων με εξαίρεση την κύρια κατοικία
Μία από τις νεότερες παρεμβάσεις αφορά τη δυνατότητα διαμόρφωσης πρότασης αναδιάρθρωσης που περιλαμβάνει την εκποίηση ακινήτων του οφειλέτη, πλην της κύριας κατοικίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 5313/2026, οι συμμετέχοντες χρηματοδοτικοί φορείς μπορούν να υποβάλουν αντιπρόταση που προβλέπει την εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, στον βαθμό που απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων.
Στην περίπτωση αυτή, για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων λαμβάνεται υπόψη ως αξία ακίνητης περιουσίας μόνο η αξία της κύριας κατοικίας.
Η υποβολή τέτοιας αντιπρότασης είναι υποχρεωτική για τους χρηματοδοτικούς φορείς στις περιπτώσεις οφειλετών που υπάγονται στην προβλεπόμενη απλοποιημένη διαδικασία.
Ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική εξάμηνη προθεσμία, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, για την υποβολή νέας αίτησης από οφειλέτες που είχαν απολέσει προηγούμενη εξωδικαστική ρύθμιση λόγω μη καταβολής των προβλεπόμενων ποσών, υπό τους όρους της νέας διάταξης.
Τι ισχύει για τις κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών
Η ΑΑΔΕ παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με την αδρανοποίηση κατασχέσεων απαιτήσεων εις χείρας τρίτων, στις οποίες περιλαμβάνονται και κατασχέσεις τραπεζικών απαιτήσεων.
Για τη δυνατότητα αδρανοποίησης απαιτείται, μεταξύ άλλων, η τήρηση της εξωδικαστικής ρύθμισης, η νόμιμη τακτοποίηση των υπόλοιπων οφειλών και η υποβολή των προβλεπόμενων φορολογικών δηλώσεων.
Με το νεότερο πλαίσιο, ο αιτών πρέπει να έχει υποβάλει δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών, όπου αυτές προβλέπονται, πριν από την αίτηση εξωδικαστικής ρύθμισης.
Διευκρινίζεται ακόμη ότι κάθε συνοφειλέτης μπορεί να ζητήσει χωριστά την αδρανοποίηση κατασχέσεων που έχουν επιβληθεί σε βάρος του, εφόσον πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
Η αδρανοποίηση μπορεί να αφορά ακόμη και κατασχετήρια που εκδόθηκαν μετά τη σύναψη της σύμβασης αναδιάρθρωσης, για μεταγενέστερες οφειλές.
Φορολογική ενημερότητα και οφειλές προς διαγραφή
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι, κατά τον καθορισμό της παρακράτησης για τη χορήγηση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας, δεν λαμβάνονται υπόψη τα ποσά που προβλέπεται να διαγραφούν στο πλαίσιο της εξωδικαστικής ρύθμισης.
Αντίστοιχα, οι οφειλές προς διαγραφή δεν αναγράφονται στη βεβαίωση οφειλής, εφόσον τηρούνται οι όροι της ρύθμισης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διευκρίνιση για τις οφειλές υπέρ τρίτων, στις οποίες μπορούν να περιλαμβάνονται απαιτήσεις ΟΤΑ που εισπράττονται μέσω της Φορολογικής Διοίκησης.
Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι δεν επιτρέπεται ο συμψηφισμός απαιτήσεων έναντι του Δημοσίου με βεβαιωμένες οφειλές υπέρ τρίτων, καθώς δεν πληρούται η προϋπόθεση της αμοιβαιότητας των απαιτήσεων.
Η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι απαιτήσεις των ΟΤΑ κατά την εφαρμογή του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Έκπτωση τόκων σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι, σε περίπτωση ολικής προεξόφλησης της εξωδικαστικής ρύθμισης, χορηγείται έκπτωση στους ανεξόφλητους τόκους που αντιστοιχούν στις δόσεις οι οποίες προεξοφλούνται.
Η δυνατότητα αφορά τόσο τις πολυμερείς όσο και τις διμερείς ρυθμίσεις, σύμφωνα με τους αντίστοιχους κανόνες.
Παράλληλα, μετά την ολοσχερή εξόφληση της ρύθμισης, επέρχεται η προβλεπόμενη απόσβεση του υπολοίπου των οφειλών που έχουν ενταχθεί στη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Πότε χάνεται η εξωδικαστική ρύθμιση
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην εξυπηρέτηση οφειλών που δεν έχουν ενταχθεί στην εξωδικαστική σύμβαση.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ, ο οφειλέτης οφείλει να εξοφλήσει ή να τακτοποιήσει νόμιμα τις εκτός ρύθμισης οφειλές του:
- Εντός 90 ημερών από τη σύναψη της σύμβασης αναδιάρθρωσης, για οφειλές που υπήρχαν ήδη.
- Εντός 60 ημερών από τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας καταβολής, για οφειλές που καθίστανται ληξιπρόθεσμες μετά τη σύναψη της σύμβασης.
Η μη τήρηση των προϋποθέσεων μπορεί να οδηγήσει σε καταγγελία της πολυμερούς σύμβασης από το Δημόσιο ή σε αυτοδίκαιη ανατροπή της διμερούς σύμβασης.
Επιπλέον, η απώλεια άλλης ρύθμισης στην οποία έχουν υπαχθεί οφειλές εκτός της εξωδικαστικής σύμβασης μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διατήρηση της εξωδικαστικής ρύθμισης.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τα οικονομικά των ΟΤΑ
Η μείωση του ορίου υπαγωγής στις 5.000 ευρώ και η επέκταση του εξωδικαστικού μηχανισμού στις Περιφέρειες δημιουργούν ένα ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων της Αυτοδιοίκησης.
Για τους Δήμους και τις Περιφέρειες, η δυνατότητα ένταξης περισσότερων οφειλετών σε διαδικασίες αναδιάρθρωσης μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή είσπραξη απαιτήσεων που διαφορετικά θα παρέμεναν ανεξόφλητες.
Παράλληλα, η δυνατότητα ρύθμισης ακόμη και όταν έχουν προηγηθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης παρέχει πρόσθετη διέξοδο σε οφειλέτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Ωστόσο, η αξιοποίηση του μηχανισμού προϋποθέτει την ορθή βεβαίωση και καταχώριση των απαιτήσεων, καθώς και τη συνεργασία των οικονομικών υπηρεσιών των ΟΤΑ με τη Φορολογική Διοίκηση.
Το κρίσιμο ζήτημα για την Αυτοδιοίκηση είναι κατά πόσο οι νέες δυνατότητες θα οδηγήσουν σε ουσιαστική αύξηση της εισπραξιμότητας των ληξιπρόθεσμων οφειλών, χωρίς να δημιουργηθούν πρόσθετες διοικητικές επιβαρύνσεις για τις οικονομικές υπηρεσίες.
Πηγή: myota.gr
