Την ενεργοποίηση του Προγράμματος Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας Παιδιών και Εφήβων «ΔΙΩΝΗ» για το σχολικό έτος 2026–2027 προβλέπει εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας, η οποία αποστέλλεται και στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), προκειμένου να ενημερωθούν όλοι οι Δήμοι της χώρας.
Το πρόγραμμα προβλέπει δωρεάν προληπτικές ιατρικές εξετάσεις για παιδιά και εφήβους, με τη συνεργασία των δημόσιων δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, των σχολικών μονάδων και των δομών φροντίδας παιδιών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως οι δημοτικοί παιδικοί σταθμοί.
Η σχετική εγκύκλιος, με αριθμό πρωτοκόλλου Γ1γ/Γ.Φ.13Α/Γ.Π.47890/12-11-2026 και ΑΔΑ ΨΣ25465ΦΥΟ-ΦΦ6, καθορίζει τη διαδικασία οργάνωσης, τις προϋποθέσεις συμμετοχής και τον προγραμματισμό των εξετάσεων.
Ο ρόλος των Δήμων στο πρόγραμμα «ΔΙΩΝΗ»
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση περιλαμβάνεται στους συνεργαζόμενους φορείς υλοποίησης του προγράμματος, κυρίως μέσω των δημοτικών δομών προσχολικής φροντίδας.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, το πρόγραμμα οργανώνεται από το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τις Υγειονομικές Περιφέρειες (ΥΠΕ), τα Κέντρα Υγείας, τις Τοπικές Ομάδες Υγείας (ΤΟΜΥ), τις κοινοτικές δομές φροντίδας παιδιών των ΟΤΑ και άλλους συναρμόδιους φορείς.
Για τους Δήμους, η εφαρμογή του προγράμματος αφορά ιδιαίτερα τα παιδιά που ολοκληρώνουν τη φοίτησή τους στους παιδικούς σταθμούς και πρόκειται να εγγραφούν στο Νηπιαγωγείο.
Στο πλαίσιο αυτό, οι δημοτικές αρχές μπορούν να συμβάλουν στον συντονισμό μεταξύ των δημοτικών παιδικών σταθμών, των δημόσιων μονάδων υγείας και των οικογενειών.
Η εγκύκλιος δεν επιβάλλει στους Δήμους τη συγκρότηση δικών τους ιατρικών κλιμακίων. Η ευθύνη συγκρότησης των ομάδων υγείας ανήκει στις αρμόδιες Υγειονομικές Περιφέρειες, ενώ η συμμετοχή των παιδικών σταθμών εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των δημόσιων μονάδων υγείας και τον προγραμματισμό των επισκέψεων.
Ποια παιδιά αφορά – Πέντε βασικές κατηγορίες
Το πρόγραμμα συνδέεται με την έκδοση του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ), το οποίο απαιτείται για την εγγραφή ή τη φοίτηση σε συγκεκριμένες σχολικές τάξεις.
Οι προληπτικές εξετάσεις αφορούν:
- Παιδιά που ολοκληρώνουν τη φοίτησή τους σε παιδικούς σταθμούς, για την εγγραφή στο Νηπιαγωγείο.
- Νήπια που πρόκειται να εγγραφούν στην Α΄ Δημοτικού.
- Μαθητές της Γ΄ Δημοτικού, για τη φοίτηση στη Δ΄ Δημοτικού.
- Μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού, για την εγγραφή στην Α΄ Γυμνασίου.
- Μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου, για την εγγραφή στην Α΄ Λυκείου.
Στόχος είναι να πραγματοποιούνται έγκαιρα οι απαιτούμενες ιατρικές εξετάσεις και να εντοπίζονται πιθανά προβλήματα υγείας ή ανάπτυξης πριν από τη μετάβαση των παιδιών στην επόμενη εκπαιδευτική βαθμίδα.
Πότε θα πραγματοποιηθούν οι εξετάσεις
8 Ιανουαρίου – 15 Ιουνίου 2027
Εγκεκριμένο διάστημα διενέργειας προληπτικών εξετάσεων στις σχολικές μονάδες.
Η συμμετοχή των παιδιών είναι προαιρετική και δωρεάν, με υποχρεωτική προηγούμενη ενημέρωση και έγγραφη συγκατάθεση των γονέων ή κηδεμόνων.
Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται παρουσία γονέα ή κηδεμόνα και εκπαιδευτικού, σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο της σχολικής μονάδας ή σε δημόσια δομή Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Ο προβλεπόμενος χρόνος εξέτασης είναι περίπου 20–30 λεπτά ανά παιδί.
Τι περιλαμβάνουν οι προληπτικές εξετάσεις
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη συμπλήρωση του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή, αλλά περιλαμβάνει συνολικότερη αξιολόγηση της υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών.
Ειδικότερα προβλέπονται:
- Λήψη ιατρικού ιστορικού και πλήρης φυσική εξέταση.
- Έλεγχος του Βιβλιαρίου Υγείας του Παιδιού και της εμβολιαστικής κάλυψης.
- Μετρήσεις ύψους, βάρους και αρτηριακής πίεσης.
- Έλεγχος όρασης και εκτίμηση στοματικής υγείας.
- Αναπτυξιακή αξιολόγηση και εντοπισμός πιθανών μαθησιακών, συμπεριφορικών ή κοινωνικοσυναισθηματικών δυσκολιών.
- Έλεγχος για σκολίωση και ζητήματα εφηβικής ανάπτυξης στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Εφόσον διαπιστωθεί ανάγκη, προβλέπεται παραπομπή σε ειδικούς ιατρούς, όπως καρδιολόγους, οφθαλμιάτρους, ορθοπεδικούς και οδοντιάτρους, ή σε κατάλληλες δημόσιες υπηρεσίες αναπτυξιακής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Προτεραιότητα στα παιδιά με δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη της εγκυκλίου για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και γεωγραφικών ανισοτήτων στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει ότι πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις σχολικές μονάδες και στις οικογένειες που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης στις δημόσιες δομές υγείας.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά ιδιαίτερα τους ορεινούς, νησιωτικούς και απομακρυσμένους Δήμους, αλλά και οικογένειες με κοινωνικές ή οικονομικές δυσκολίες.
Σε δυσπρόσιτες περιοχές προβλέπεται η δυνατότητα υποστήριξης των τοπικών κλιμακίων από κεντρικές δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και νοσοκομεία.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι Δήμοι και οι διοικήσεις των παιδικών σταθμών
Για την ενεργοποίηση του προγράμματος σε τοπικό επίπεδο, οι Δήμοι μπορούν να αναλάβουν υποστηρικτικές πρωτοβουλίες, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς υγείας.
Ειδικότερα, είναι σκόπιμο να μεριμνήσουν για την ενημέρωση των δημοτικών παιδικών σταθμών σχετικά με τη δυνατότητα συμμετοχής, την επικοινωνία με το αρμόδιο Κέντρο Υγείας ή την ΤΟΜΥ και τη διευκόλυνση του προγραμματισμού των εξετάσεων.
Παράλληλα, μπορούν να συμβάλουν στην ενημέρωση των οικογενειών και στον εντοπισμό πρακτικών δυσκολιών πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.
Οι παραπάνω ενέργειες αποτελούν δυνατότητες τοπικής υποστήριξης και όχι αυτοτελείς νέες υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους Δήμους από την εγκύκλιο.
Επισημαίνεται ότι η συμμετοχή των δομών εξαρτάται από τρεις βασικές προϋποθέσεις: τη συμμετοχή της αρμόδιας δημόσιας μονάδας υγείας στο πρόγραμμα, τη διαθεσιμότητα των ιατρικών κλιμακίων και τη δυνατότητα προγραμματισμού των επισκέψεων.
Προστασία προσωπικών δεδομένων και συγκατάθεση γονέων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών.
Το Φύλλο Ιατρικής Εξέτασης, που περιλαμβάνει ευαίσθητα δεδομένα υγείας, φυλάσσεται αποκλειστικά στην αρμόδια δημόσια μονάδα υγείας ή ΤΟΜΥ και δεν παραδίδεται στη σχολική μονάδα.
Το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή χορηγείται στον γονέα ή κηδεμόνα, ο οποίος αναλαμβάνει την κατάθεσή του στο σχολείο.
Επίσης, απαγορεύεται η βιντεοσκόπηση και η ηχογράφηση των μαθητών κατά την εφαρμογή του προγράμματος.
Οι προθεσμίες για την οργάνωση και αξιολόγηση
Η εγκύκλιος προβλέπει συγκεκριμένα στάδια υλοποίησης.
Οι ενδιαφερόμενοι επαγγελματίες υγείας καλούνται να δηλώσουν συμμετοχή εντός 20 ημερών από τη γνωστοποίηση του εγγράφου, ενώ οι Διοικητές των Υγειονομικών Περιφερειών πρέπει να εκδώσουν τις αποφάσεις συγκρότησης των κλιμακίων εντός ενός μήνα από την έκδοσή του.
Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, οι δημόσιες μονάδες υγείας θα υποβάλουν συγκεντρωτικά στοιχεία, με προθεσμίες την 10η Ιουλίου 2027 για τη διαβίβαση των σχετικών εντύπων στις ΥΠΕ και την 31η Ιουλίου 2027 για την ηλεκτρονική καταχώριση των δεδομένων.
Η αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού και των εμπλεκόμενων φορέων.
Η σημασία του προγράμματος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Η συμμετοχή των δημοτικών παιδικών σταθμών στο πρόγραμμα «ΔΙΩΝΗ» δημιουργεί τη δυνατότητα στενότερης συνεργασίας μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών υγείας.
Ιδιαίτερα για την προσχολική ηλικία, η προληπτική εξέταση μπορεί να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό αναπτυξιακών δυσκολιών και προβλημάτων υγείας, διευκολύνοντας τη μετάβαση των παιδιών στο Νηπιαγωγείο.
Παράλληλα, η οργανωμένη συνεργασία των δημοτικών δομών με τα Κέντρα Υγείας μπορεί να ενισχύσει την πρόσβαση των οικογενειών σε υπηρεσίες πρόληψης, χωρίς πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.
Το κρίσιμο ζήτημα για τους Δήμους είναι η έγκαιρη ενημέρωση και η συνεργασία με τις αρμόδιες δημόσιες δομές υγείας, ώστε η δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα να αξιοποιηθεί από όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις ευάλωτες οικογένειες.
