Χθες, 14 Ιουλίου 2026, συνεδρίασε η Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής με θέμα:
«Η πορεία της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης των λιγνιτικών περιοχών (Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη) και η περιβαλλοντική αποτίμηση». (Βουλή των Ελλήνων)
Ποιοι συμμετείχαν
Τα μέλη της Επιτροπής ενημέρωσαν μεταξύ άλλων:
- Δημήτρης Πτωχός, Περιφερειάρχης Πελοποννήσου.
- Κων/νος Μιχόπουλος, Δήμαρχος Μεγαλόπολης.
- Εκπρόσωποι της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.
- Στελέχη του προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ).
- Εκπρόσωποι δημόσιων φορέων και υπηρεσιών που εμπλέκονται στην απολιγνιτοποίηση και στην περιβαλλοντική αποκατάσταση των πρώην λιγνιτικών περιοχών. (Βουλή των Ελλήνων)
Τι συζητήθηκε
Στο επίκεντρο της συνεδρίασης βρέθηκαν:
- η πρόοδος των έργων που χρηματοδοτούνται μέσω του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης,
- η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων στις λιγνιτικές περιοχές,
- η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας,
- η αποκατάσταση των εδαφών που χρησιμοποιήθηκαν για την εξόρυξη λιγνίτη,
- η προστασία του περιβάλλοντος κατά τη μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή,
- η πορεία των μεγάλων αναπτυξιακών έργων στη Μεγαλόπολη και στη Δυτική Μακεδονία. (Βουλή των Ελλήνων)
Η παρέμβαση του Δημήτρη Πτωχού
Ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου αναφέρθηκε στην ανάγκη η Μεγαλόπολη να αποκτήσει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο μετά την απολιγνιτοποίηση. Επισήμανε ότι η Δίκαιη Μετάβαση δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στην απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά να οδηγήσει σε μόνιμες επενδύσεις, νέες επιχειρήσεις και βιώσιμες θέσεις εργασίας για την περιοχή. Παράλληλα παρουσίασε την πρόοδο των δράσεων που υλοποιούνται μέσω του Προγράμματος ΔΑΜ και της Περιφέρειας Πελοποννήσου.
Συμπέρασμα
Κατά τη συζήτηση επισημάνθηκε και υπήρξε κοινή συμφωνία όλων των συμμετεχόντων ότι η αναθεώρηση των χρήσεων γης και του πολεοδομικού σχεδιασμού της Μεγαλόπολης αναμένεται να καθυστερήσει λόγω των χρονοβόρων γραφειοκρατικών διαδικασιών.
Τονίστηκε επίσης ότι, χωρίς την ολοκλήρωση των απαραίτητων αυτών αλλαγών, δεν είναι δυνατή η υλοποίηση νέων επενδύσεων στην περιοχή.
Γιατί έχει σημασία
Η Μεγαλόπολη αποτελεί μία από τις δύο λιγνιτικές περιοχές της χώρας που συμμετέχουν στο εθνικό πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης, μαζί με τη Δυτική Μακεδονία. Η επιτυχία της Δίκαιης Μετάβασης θα κριθεί από το κατά πόσο οι περιοχές αυτές θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν τις θέσεις εργασίας και την οικονομική δραστηριότητα που χάθηκαν μετά τη σταδιακή παύση της λιγνιτικής παραγωγής, δημιουργώντας ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο με έμφαση στις επενδύσεις, την καινοτομία και τις πράσινες υποδομές. (OpenGov).
Ακολουθεί η σύνοψη της τοποθέτησης του Δημάρχου Μεγαλόπολης, κ. Μιχόπουλου, στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής, σχετικά με τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση (απολιγνιτοποίηση):
1. Η Προσφορά της Μεγαλόπολης και η Σημερινή Πραγματικότητα
- Ιστορική προσφορά: Ο δήμαρχος τόνισε ότι η Μεγαλόπολη (μαζί με τη Δυτική Μακεδονία) υπήρξε για δεκαετίες ο ενεργειακός πυλώνας της χώρας, προσφέροντας γη, εργασία και φυσικούς πόρους με μεγάλο περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος για να έχει η Ελλάδα ενεργειακή επάρκεια.
- Η ανασφάλεια της μετάβασης: Η βίαιη απολιγνιτοποίηση έχει προκαλέσει έντονη οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια, απώλεια άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας, πίεση στην τοπική αγορά και σοβαρή δημογραφική αποδυνάμωση (φυγή νέων).
- Η ιδιαιτερότητα της περιοχής: Υπογράμμισε ότι τα εργοστάσια της Μεγαλόπολης έκλεισαν τέσσερα χρόνια νωρίτερα από εκείνα της Δυτικής Μακεδονίας, κάνοντας τις επιπτώσεις ακόμα πιο άμεσες και επώδυνες για την τοπική κοινωνία.
2. Κριτική και Προβληματισμοί για τον Σχεδιασμό
- Όχι οριζόντιες πολιτικές: Ζήτησε δίκαιη αντιμετώπιση και όχι οριζόντια μέτρα, καθώς η Μεγαλόπολη έχει διαφορετικά μεγέθη και ανάγκες σε σχέση με τη Δυτική Μακεδονία.
- Διανομή των πόρων: Άσκησε κριτική στο γεγονός ότι οι πόροι της απολιγνιτοποίησης και το «λιγνιτόσημο» (που προορίζονταν για την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών) πλέον διαχέονται σχεδόν στη μισή Πελοπόννησο, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «υπό αυτές τις προϋποθέσεις δεν μιλάμε για δίκαιη μετάβαση».
- Κίνδυνος «Μονοκαλλιέργειας» Φωτοβολταϊκών: Επισήμανε ότι η Μεγαλόπολη δεν πρέπει να μετατραπεί από μονοκαλλιέργεια λιγνίτη σε μονοκαλλιέργεια φωτοβολταϊκών. Οι ΑΠΕ είναι απαραίτητες, αλλά χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό μοντέλο που να περιλαμβάνει την αγροδιατροφή, τη μεταποίηση, την καινοτομία και τον τουρισμό (αξιοποίηση αρχαίου θεάτρου, κάστρων, οικισμών).
- Καθυστέρηση στην αποκατάσταση εδαφών: Κατήγγειλε ότι η αποκατάσταση των ορυχείων από τη ΔΕΗ δεν έχει ξεκινήσει ακόμα στην πράξη και ζήτησε επιστημονικό σχέδιο, διαφάνεια και αυστηρό έλεγχο στην ποιότητα των εδαφών και των υδάτων.
3. Οι 6 Καθαρές Προτεραιότητες που Έθεσε ο Δήμαρχος
Ο κ. Μιχόπουλος έκλεισε την ομιλία του παρουσιάζοντας έξι συγκεκριμένες διεκδικήσεις για τον Δήμο Μεγαλόπολης:
- Επιτάχυνση έργων και χρηματοδοτήσεων με ειδική μέριμνα αποκλειστικά για τον πυρήνα του προβλήματος, που είναι το λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης.
- Ουσιαστική περιβαλλοντική αποκατάσταση των λιγνιτικών πεδίων με πλήρη διαφάνεια, δημόσια λογοδοσία και συμμετοχή του Δήμου.
- Δημιουργία πραγματικών και σταθερών θέσεων εργασίας στον τόπο, αποφεύγοντας τις προσωρινές λύσεις «χωρίς συνέχεια».
- Έμφαση στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες κρατούν ζωντανή την τοπική κοινωνία και οικονομία.
- Ειδικό πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας προς τον Δήμο Μεγαλόπολης, καθώς πρόκειται για έναν μικρό δήμο που χρειάζεται ενίσχυση σε προσωπικό και τεχνογνωσία για να ωριμάζει και να υλοποιεί έργα γρήγορα [11:16].
- Θεσμική κατοχύρωση της συμμετοχής του Δήμου σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τις εκτάσεις, τις υποδομές και τις μελλοντικές χρήσεις γης του λιγνιτικού χώρου.
Συμπέρασμα: Ο δήμαρχος ζήτησε από την Πολιτεία να τηρήσει το «συμβόλαιο σεβασμού» του 2019, τονίζοντας ότι η δίκαιη μετάβαση δεν πρέπει να είναι απλά ένα θεωρητικό οικονομικό πρόγραμμα που σχεδιάζεται από την Αθήνα, αλλά μια έμπρακτη δέσμευση με κοινωνική δικαιοσύνη, ώστε οι νέοι της Μεγαλόπολης να μπορέσουν να μείνουν και να εργαστούν στον τόπο τους.