Ένα νέο εργαλείο χωρικού σχεδιασμού για την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών εισάγει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω του νομοσχεδίου που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση. Στόχος είναι η αναζωογόνηση περιοχών που έχουν πληγεί από τη δημογραφική συρρίκνωση, με οργανωμένο σχεδιασμό και σεβασμό στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον.
Ποιους οικισμούς αφορά
Το νέο πλαίσιο αφορά:
- εγκαταλελειμμένους οικισμούς προ του 1923, οι οποίοι εμφανίζουν μηδενικό πληθυσμό στις απογραφές της ΕΛΣΤΑΤ από το 1981 και μετά,
- μικρούς οικισμούς με λιγότερους από 150 κατοίκους,
- φθίνοντες οικισμούς που παρουσιάζουν σημαντική πληθυσμιακή μείωση τις τελευταίες δεκαετίες.
Παράλληλα, θα πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένα πολεοδομικά και γεωλογικά κριτήρια, όπως η ύπαρξη συνεκτικού πυρήνα και η καταλληλότητα της περιοχής για ανάπτυξη.
Τι αλλάζει
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα γίνεται με ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό και όχι αποσπασματικά. Οι νέες παρεμβάσεις θα συνδέονται λειτουργικά με τον υφιστάμενο οικισμό, ενώ θα καθορίζονται χρήσεις γης, όροι δόμησης, κοινόχρηστοι χώροι και οι απαραίτητες τεχνικές υποδομές.
Οι φορείς ανάπτυξης θα αναλαμβάνουν με δικές τους δαπάνες σημαντικό μέρος των απαιτούμενων έργων, καθώς και την παραχώρηση εκτάσεων για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα ειδικής χρηματικής εισφοράς προς τον οικείο δήμο, η οποία θα αξιοποιείται αποκλειστικά για έργα αναβάθμισης των οικισμών.
Οφέλη για τους δήμους
Η νέα ρύθμιση μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για πολλούς ορεινούς, ημιορεινούς και νησιωτικούς δήμους, δίνοντας τη δυνατότητα για:
- αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών,
- προσέλκυση νέων κατοίκων και επενδύσεων,
- ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού,
- ενίσχυση της τοπικής οικονομίας,
- ανάδειξη της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι προκλήσεις
Η αναβίωση των οικισμών θα αυξήσει παράλληλα τις ανάγκες σε βασικές δημοτικές υποδομές, όπως δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, οδοποιία, διαχείριση απορριμμάτων, πολιτική προστασία και δημοτικές υπηρεσίες. Για τον λόγο αυτό, η επιτυχία του νέου πλαισίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επαρκή χρηματοδότηση των απαραίτητων έργων υποδομής και τη συνεργασία κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στον χωρικό σχεδιασμό των τελευταίων ετών, με στόχο την οργανωμένη αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων περιοχών της χώρας.