Μόλις 7.000 ιδιοκτήτες κλειστών ακινήτων έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την επιδότηση έως 36.000 ευρώ του προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας». Ο αριθμός μοιάζει αμελητέος μπροστά στις εκτιμήσεις που κυκλοφορούν εδώ και μήνες για 400.000 έως 700.000 κλειστά ακίνητα πανελλαδικά και ανατρέπει τη βασική παραδοχή πάνω στην οποία σχεδιάστηκε η στεγαστική πολιτική: ότι υπάρχει μια μεγάλη «δεξαμενή» κατοικιών που περιμένει το κατάλληλο κίνητρο για να επιστρέψει στην αγορά.
Η αντίθεση με όσους ιδιοκατοικούν είναι ενδεικτική. Πάνω από 70.000 αιτήσεις αφορούν επισκευή πρώτης κατοικίας. Δηλαδή δεκαπλάσιο ενδιαφέρον για τα σπίτια που ήδη κατοικούνται, από ό,τι για εκείνα που θα μπορούσαν να αυξήσουν την προσφορά μισθώσεων.
Τι προσφέρει το πρόγραμμα και ποιοι εντάσσονται;
Το «Ανακαίνιση Κατοικίας» επιδοτεί εργασίες με έως 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ανώτατο όριο τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο. Πρόσφατη τροποποίηση χαλάρωσε το ιδιοκτησιακό κριτήριο: αρκεί πλέον ποσοστό πλήρους κυριότητας 20%, αντί του αρχικού 51%. Ο συνολικός προϋπολογισμός των 500 εκατ. ευρώ επαρκεί για περίπου 20.000 ακίνητα, άρα ζήτημα απορρόφησης δεν τίθεται. Το ζήτημα είναι ο στόχος: η ενεργοποίηση του αποθέματος κλειστών κατοικιών δεν προχωρά.
Οι προθεσμίες τρέχουν. Για την ανακαίνιση πρώτης κατοικίας, η διορία έληξε στις 31 Ιουλίου. Για τα υπόλοιπα ακίνητα, οι ιδιοκτήτες πρέπει να εκδώσουν βεβαίωση επιλεξιμότητας έως το τέλος του μήνα.
Υπάρχει προηγούμενο χαμηλής συμμετοχής;
Υπάρχει. Το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» κατέγραψε δέσμευση προϋπολογισμού κάτω του 50%, παρά την αναπροσαρμογή της επιδότησης πάνω από τα 8.000 ευρώ. Η ερμηνεία της εποχής, ότι οι ιδιοκτήτες απλώς περίμεναν το γενναιόδωρο διάδοχο πρόγραμμα, καταρρίπτεται τώρα από τα ίδια τα στοιχεία. Δύο διαδοχικά εργαλεία, δύο φορές το ίδιο αποτέλεσμα. Το πρόβλημα, επομένως, δεν εντοπίζεται στο ύψος του κινήτρου.
Γιατί οι ιδιοκτήτες μένουν εκτός;
Τα εμπόδια είναι κυρίως διαρθρωτικά:
- Ιδιοκτησιακά «μπλεξίματα»: συνιδιοκτησίες με ασυμφωνίες μεταξύ των μερών, εκκρεμότητες που παγώνουν κάθε απόφαση.
- Ανεπαρκές ποσό για βαριές παρεμβάσεις: σε ακίνητα με σοβαρές φθορές, οι 36.000 ευρώ δεν καλύπτουν το κόστος πλήρους αποκατάστασης.
- Όρος τριετούς κλεισίματος: η αυστηρή προϋπόθεση αποκλείει ακίνητα με πιο πρόσφατη χρήση.
- Χρέη και αβέβαιο ιδιοκτησιακό μέλλον: όταν το ακίνητο βαρύνεται με οφειλές, η επένδυση σε ανακαίνιση δεν έχει νόημα για τον ιδιοκτήτη.
- Σύγκρουση με την «άτυπη» αγορά ανακαινίσεων: η επιδότηση προϋποθέτει τιμολόγια, σε έναν κλάδο όπου κυριαρχούν οι αδήλωτες συναλλαγές. Ο ΦΠΑ 24% ανεβάζει το τελικό κόστος, ενώ συνεργεία που γνωρίζουν ότι η πληρωμή θα γίνει μέσω προγράμματος (με τις αναμενόμενες καθυστερήσεις εκταμίευσης) προσαρμόζουν ανοδικά τις τιμές τους.
Οι προκλήσεις εφαρμογής
Πέρα από τα παραπάνω, η υλοποίηση παρόμοιων προγραμμάτων προσκρούει σε τρία σταθερά προβλήματα. Πρώτον, η απουσία αξιόπιστων δεδομένων: κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσα κλειστά ακίνητα υπάρχουν, πού βρίσκονται και σε τι κατάσταση, άρα ο σχεδιασμός γίνεται με υποθέσεις. Δεύτερον, το κόστος κατασκευής: οι τιμές υλικών και εργασίας έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία πενταετία, με αποτέλεσμα το πραγματικό κόστος ανακαίνισης να αποκλίνει από τα ποσά αναφοράς των προγραμμάτων. Τρίτον, η γραφειοκρατική επιβάρυνση (βεβαιώσεις, δικαιολογητικά, χρόνοι εκταμίευσης) που λειτουργεί αποτρεπτικά, ιδίως για ιδιοκτήτες μεγαλύτερης ηλικίας ή περιορισμένης ρευστότητας. Χωρίς παρεμβάσεις σε αυτά τα τρία επίπεδα, η αύξηση των επιδοτήσεων από μόνη της δεν αλλάζει την εικόνα.
Πού βρίσκεται η απογραφή μέσω ΜΙΔΑ;
Σε εκκρεμότητα. Η καταγραφή της χρήσης ακινήτων μέσω της πλατφόρμας ΜΙΔΑ επρόκειτο, μετά από αλλεπάλληλες αναβολές, να ξεκινήσει τον Ιούλιο. Δεν ξεκίνησε, και ενέργειες από την ΑΑΔΕ εντός Αυγούστου θεωρούνται πλέον απίθανες. Η καθυστέρηση έχει πρακτικό αντίκτυπο: χωρίς απογραφή, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει τα στεγαστικά μέτρα του πακέτου της ΔΕΘ χωρίς να γνωρίζει το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του προβλήματος που καλείται να λύσει. Για την αγορά ακινήτων, τους μηχανικούς και τον κατασκευαστικό κλάδο, τα δεδομένα αυτά καθορίζουν πού θα κατευθυνθούν κεφάλαια και έργα την επόμενη διετία.
Η ουσία της είδησης
Το ενδιαφέρον για την επιδότηση κλειστών ακινήτων μέσω του «Ανακαίνιση Κατοικίας» περιορίζεται σε 7.000 αιτήσεις, έναντι 70.000 και πλέον για ιδιοκατοικούμενα. Η απόκλιση από τις εκτιμήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες κλειστές κατοικίες καθιστά την απογραφή χρήσης ακινήτων προαπαιτούμενο για κάθε επόμενο μέτρο στεγαστικής πολιτικής.
Πηγή: b2green.gr