Νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την επέκταση υφιστάμενων ΧΥΤΑ και τη δημιουργία νέων κυττάρων υγειονομικής ταφής ενεργοποιεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καλώντας τους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) της χώρας να υποβάλουν προτάσεις.
Στόχος της πρόσκλησης είναι να εξασφαλιστεί η αναγκαία χωρητικότητα για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων έως το 2030, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετοί υφιστάμενοι χώροι πλησιάζουν στα όρια κορεσμού τους, ενώ σημαντικές υποδομές επεξεργασίας και ανάκτησης αποβλήτων δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.
Η αρχική δημόσια δαπάνη της πρόσκλησης ανέρχεται σε 20 εκατ. ευρώ και θα καλυφθεί από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Προβλέπεται, πάντως, δυνατότητα αύξησης του διαθέσιμου προϋπολογισμού, ανάλογα με τον αριθμό και την ωριμότητα των προτάσεων που θα υποβληθούν.
Προθεσμία έως 28 Φεβρουαρίου 2027
Οι ΦΟΔΣΑ μπορούν να καταθέσουν τα τεχνικά δελτία των προτεινόμενων έργων έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.
Βασική προϋπόθεση είναι τα έργα να βρίσκονται σε υψηλό βαθμό ωριμότητας και ειδικότερα να διαθέτουν:
- εγκεκριμένους και σε ισχύ περιβαλλοντικούς όρους,
- ώριμες οριστικές τεχνικές μελέτες,
- έτοιμα ή προχωρημένα τεύχη δημοπράτησης,
- τεκμηριωμένη ανάγκη πρόσθετης χωρητικότητας για την ασφαλή διάθεση των υπολειμμάτων.
Η πρόσκληση, επομένως, δεν αφορά νέες θεωρητικές χωροθετήσεις, αλλά έργα που μπορούν να προχωρήσουν σχετικά άμεσα σε διαδικασία δημοπράτησης και κατασκευής.
Γιατί το ΥΠΕΝ χρηματοδοτεί νέες χωρητικότητες ταφής
Η παρέμβαση αναδεικνύει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της διαχείρισης αποβλήτων στην Ελλάδα: τη διαφορά ανάμεσα στους θεσμοθετημένους στόχους για δραστική μείωση της ταφής και στην πραγματική ταχύτητα ανάπτυξης των απαραίτητων υποδομών.
Το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων προβλέπει σημαντική αύξηση της ανακύκλωσης, της επαναχρησιμοποίησης και της ανάκτησης υλικών, ώστε μόνο ένα μικρό μέρος των αστικών αποβλήτων να οδηγείται τελικά σε ταφή.
Για να επιτευχθεί, όμως, αυτός ο στόχος απαιτείται η ταυτόχρονη ανάπτυξη ολοκληρωμένου δικτύου χωριστής συλλογής, η λειτουργία μονάδων επεξεργασίας και ανάκτησης, η διαλογή στην πηγή και η διαχείριση των βιοαποβλήτων.
Μέχρι να λειτουργήσουν πλήρως αυτές οι υποδομές, οι ΦΟΔΣΑ εξακολουθούν να χρειάζονται επαρκή χώρο για την ασφαλή διάθεση του υπολείμματος.
Σε αρκετές περιοχές της χώρας, η εξάντληση της διαθέσιμης χωρητικότητας των ΧΥΤΑ δημιουργεί ήδη έντονη πίεση, με αποτέλεσμα οι επεκτάσεις να αντιμετωπίζονται ως αναγκαία μεταβατική λύση προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα στη διαχείριση των απορριμμάτων.
Η αντίφαση με τον στόχο περιορισμού της ταφής
Η νέα χρηματοδότηση έχει, ωστόσο, και μια ιδιαίτερη πολιτική και περιβαλλοντική διάσταση.
Την ώρα που η χώρα έχει δεσμευτεί να περιορίσει δραστικά την ταφή απορριμμάτων, το ΥΠΕΝ καλείται να διαθέσει νέους δημόσιους πόρους για την επέκταση των ίδιων των υποδομών ταφής.
Η επιλογή αυτή καταδεικνύει ότι η μετάβαση προς ένα σύστημα κυκλικής οικονομίας δεν εξελίσσεται με την ταχύτητα που απαιτούν οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί στόχοι.
Οι νέες χωρητικότητες μπορούν να αποτρέψουν άμεσα αδιέξοδα, δεν μπορούν όμως να αποτελέσουν μόνιμη απάντηση στο πρόβλημα της διαχείρισης των αποβλήτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επομένως το κατά πόσο οι επεκτάσεις των ΧΥΤΑ θα λειτουργήσουν πράγματι ως μεταβατικές υποδομές για το υπόλειμμα ή εάν θα οδηγήσουν σε περαιτέρω εξάρτηση των Δήμων από την ταφή.
Το κρίσιμο στοίχημα για Δήμους και ΦΟΔΣΑ
Για τους Δήμους και τους ΦΟΔΣΑ, η χρηματοδοτική πρόσκληση δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπιστούν επείγοντα προβλήματα χωρητικότητας.
Παράλληλα, όμως, η επέκταση των ΧΥΤΑ δεν αναιρεί την ανάγκη επιτάχυνσης των επενδύσεων στην πρόληψη, στη χωριστή συλλογή, στην ανακύκλωση και στην ανάκτηση υλικών.
Το βασικό στοίχημα έως το 2030 είναι οι νέοι χώροι ταφής να χρησιμοποιηθούν μόνο για τα απορρίμματα που πραγματικά δεν μπορούν να ανακτηθούν και όχι να αποτελέσουν υποκατάστατο των υποδομών κυκλικής διαχείρισης που εξακολουθούν να καθυστερούν.
Σε διαφορετική περίπτωση, οι Δήμοι θα εξακολουθήσουν να επιβαρύνονται τόσο με το αυξανόμενο κόστος της ταφής όσο και με την ανάγκη χρηματοδότησης νέων υποδομών για ένα μοντέλο διαχείρισης που η ίδια η χώρα έχει δεσμευτεί να περιορίσει δραστικά μέσα στα επόμενα χρόνια.
Πηγή: myota.gr