Νέους κανόνες στην έκδοση, δημοσίευση και κυρίως στην ισχύ των εγκύκλιων οδηγιών του Δημοσίου φέρνει ο ν. 5293/2026, με μία αλλαγή που ενδιαφέρει άμεσα και τις υπηρεσίες των Δήμων: από την 1η Οκτωβρίου 2026, παλαιές εγκύκλιες οδηγίες που εξακολουθούν να θεωρούνται σε ισχύ αλλά δεν έχουν αναρτηθεί σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, παύουν να ισχύουν.
Το Υπουργείο Εσωτερικών, με την εγκύκλιο ΔΙΔΔΔΗ/Φ.18/οικ.13642/6.8.2026, ενημερώνει το σύνολο της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, για την εφαρμογή των άρθρων 6 και 20 του ν. 5293/2026 «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη».
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για την Αυτοδιοίκηση. Οι Δήμοι μπορεί να μην αποτελούν κατά κανόνα φορείς έκδοσης εγκύκλιων οδηγιών, όμως οι υπηρεσίες τους είναι καθημερινά αποδέκτες και εφαρμοστές εγκυκλίων του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Οικονομικών και άλλων αρμόδιων κρατικών φορέων.
Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα για έναν δημοτικό υπάλληλο γίνεται πλέον ακόμη πιο συγκεκριμένο: η εγκύκλιος στην οποία βασίζεται για να χειριστεί μια διοικητική υπόθεση εξακολουθεί πράγματι να ισχύει;
Τι αλλάζει με τον ν. 5293/2026
Με το άρθρο 6 του ν. 5293/2026 προστέθηκε στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999) νέο άρθρο 5Α, το οποίο καθιερώνει την υποχρεωτική ανάρτηση των εγκύκλιων οδηγιών στις ιστοσελίδες των φορέων που τις εκδίδουν.
Η νέα διάταξη προβλέπει ότι, πέρα από την προβλεπόμενη ανάρτηση στο πρόγραμμα «Διαύγεια», οι εγκύκλιες οδηγίες που εκδίδονται από δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να αναρτώνται αμελλητί και στην ιστοσελίδα του αντίστοιχου φορέα.
Και εδώ βρίσκεται η ουσιαστικότερη αλλαγή:
Οι εγκύκλιες οδηγίες δεν ισχύουν πριν αναρτηθούν τόσο στη «Διαύγεια» όσο και στην ιστοσελίδα του φορέα.
Η ανάρτηση στην ιστοσελίδα, συνεπώς, δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ένα επιπλέον μέτρο δημοσιότητας, αλλά συνδέεται από τον νόμο με την ίδια την ισχύ των εγκύκλιων οδηγιών.
Η μεγάλη αλλαγή έρχεται την 1η Οκτωβρίου
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τις υπηρεσίες των Δήμων έχει η μεταβατική διάταξη του άρθρου 20.
Οι εγκύκλιες οδηγίες που είχαν δημοσιευθεί πριν από την έναρξη ισχύος του άρθρου 6 και εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ, συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, χωρίς να απαιτείται μέχρι τότε η ανάρτησή τους σύμφωνα με το νέο καθεστώς.
Από την 1η Οκτωβρίου 2026, όμως, ο κανόνας αλλάζει:
Εγκύκλιες οδηγίες που θεωρούνται σε ισχύ αλλά δεν έχουν αναρτηθεί σύμφωνα με το άρθρο 6 παύουν να ισχύουν.
Πρόκειται για μία σημαντική αλλαγή για ολόκληρη τη Δημόσια Διοίκηση, καθώς περιορίζει την εφαρμογή παλαιών εγκυκλίων που μπορεί να εξακολουθούν να κυκλοφορούν μεταξύ υπηρεσιών ή να βρίσκονται σε ηλεκτρονικά και φυσικά αρχεία, χωρίς να είναι εύκολο να διαπιστωθεί εάν παραμένουν ενεργές.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους υπαλλήλους των Δήμων
Οι δημοτικές υπηρεσίες εφαρμόζουν καθημερινά ένα μεγάλο εύρος εγκύκλιων οδηγιών που προέρχονται από την κεντρική διοίκηση.
Θέματα προσωπικού, προσλήψεων, οικονομικής διαχείρισης, προϋπολογισμού, διοικητικών διαδικασιών και πλήθος άλλων αντικειμένων συνοδεύονται διαχρονικά από εγκυκλίους και ερμηνευτικές οδηγίες των αρμόδιων Υπουργείων.
Με το νέο καθεστώς αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο έλεγχος της ισχύος της εγκυκλίου που χρησιμοποιείται κάθε φορά.
Ιδίως μετά την 1η Οκτωβρίου, η ύπαρξη μιας παλαιάς εγκυκλίου στο αρχείο μιας υπηρεσίας δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι αυτή εξακολουθεί να ισχύει.
Οι υπηρεσίες θα πρέπει να ανατρέχουν στην επίσημη δημοσίευση και στην ιστοσελίδα του φορέα έκδοσης, όπου το νέο σύστημα επιδιώκει να καταστήσει σαφέστερο ποιες οδηγίες είναι ενεργές και ποιες έχουν καταργηθεί ή τροποποιηθεί.
Οι εγκύκλιοι θα πρέπει να οργανώνονται θεματικά
Ο νόμος δεν επιβάλλει στους φορείς έκδοσης απλώς να ανεβάζουν ένα αρχείο PDF στην ιστοσελίδα τους.
Οι εγκύκλιες οδηγίες πρέπει να αναρτώνται σε κατηγορίες, ανάλογα με τη θεματική τους συνάφεια.
Παράλληλα, τα όργανα που τις εκδίδουν πρέπει να προσδιορίζουν με διακριτό τρόπο τις εγκυκλίους –ή ακόμη και συγκεκριμένα τμήματά τους– που έχουν πάψει να ισχύουν μετά από μεταβολή της νομοθεσίας.
Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο και για τους Δήμους.
Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν διαχρονικά οι υπηρεσίες είναι ότι μία εγκύκλιος μπορεί να έχει εκδοθεί πριν από χρόνια, να έχει ακολουθήσει μεταγενέστερη εγκύκλιος, να έχει στο μεταξύ τροποποιηθεί ο σχετικός νόμος και ο υπάλληλος να χρειάζεται να αναζητήσει μέσα από διαφορετικές πηγές ποια οδηγία εξακολουθεί τελικά να εφαρμόζεται.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να περιορίσει ακριβώς αυτή την αβεβαιότητα.
Το ΥΠΕΣ προτείνει ακόμη και την αντικατάσταση παλαιών εγκυκλίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μία σύσταση του Υπουργείου Εσωτερικών προς τους φορείς που εκδίδουν εγκυκλίους.
Αντί να διατηρούνται πολλές παλαιές εγκύκλιοι, από τις οποίες άλλα σημεία ισχύουν και άλλα έχουν καταργηθεί, το ΥΠΕΣ προτείνει, όπου είναι δυνατόν, την έκδοση νέων, ενιαίων εγκυκλίων.
Οι νέες αυτές εγκύκλιοι μπορούν να κωδικοποιούν το σύνολο των οδηγιών που βρίσκονται σε ισχύ για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο και ταυτόχρονα να καταργούν συνολικά τις προηγούμενες σχετικές εγκυκλίους.
Για έναν Δήμο αυτό θα μπορούσε να σημαίνει σημαντική διευκόλυνση: αντί ο υπάλληλος να αναζητά μία αρχική εγκύκλιο και στη συνέχεια δύο ή τρεις τροποποιήσεις ή συμπληρώσεις της, θα μπορεί να ανατρέχει σε ένα ενιαίο και επικαιροποιημένο κείμενο οδηγιών.
Αυτοματοποιημένη ανάρτηση από τη «Διαύγεια»
Το Υπουργείο Εσωτερικών ζητά από τους φορείς να λάβουν εγκαίρως την απαραίτητη οργανωτική και τεχνική μέριμνα και προτείνει μάλιστα την αυτοματοποίηση της ανάρτησης.
Συγκεκριμένα, συνιστά τη χρήση της διεπαφής API του προγράμματος «Διαύγεια», ώστε οι εγκύκλιοι να μπορούν να αντλούνται αυτοματοποιημένα και να εμφανίζονται στις ιστοσελίδες των φορέων που τις εκδίδουν.
Για να λειτουργήσει σωστά η διαδικασία, όμως, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην ορθή συμπλήρωση των μεταδεδομένων κατά την ανάρτηση στη «Διαύγεια». Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος άλλου είδους πράξεις να κατηγοριοποιούνται λανθασμένα ως εγκύκλιοι.
Τι πρέπει να προσέχουν οι Δήμοι από την 1η Οκτωβρίου
Για τους Δήμους το νέο πλαίσιο δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργήσουν ένα νέο αρχείο όλων των εγκυκλίων των Υπουργείων στις δικές τους ιστοσελίδες.
Σημαίνει όμως ότι οι υπηρεσίες τους θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές όταν επικαλούνται και εφαρμόζουν παλαιές εγκύκλιες οδηγίες.
Από την 1η Οκτωβρίου 2026, πριν μια υπηρεσία βασιστεί σε παλαιά εγκύκλιο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία να ελέγχει εάν αυτή εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ στο πλαίσιο του νέου άρθρου 5Α.
Αυτό αφορά ιδιαίτερα υπηρεσίες που χειρίζονται αντικείμενα με μεγάλο όγκο εγκυκλίων και συχνές νομοθετικές μεταβολές.
Γιατί το νέο σύστημα μπορεί να αποδειχθεί σημαντικό για την Αυτοδιοίκηση
Παρότι η βασική υποχρέωση βαρύνει τους φορείς που εκδίδουν τις εγκύκλιες οδηγίες, οι Δήμοι μπορούν να είναι από τους βασικούς ωφελούμενους της αλλαγής.
Οι υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκονται συχνά αντιμέτωπες με ένα σύνθετο πλέγμα νόμων, υπουργικών αποφάσεων, εγκυκλίων και ερμηνευτικών οδηγιών.
Η δημιουργία ενός συστήματος στο οποίο ο υπάλληλος θα μπορεί να εντοπίζει στην επίσημη ιστοσελίδα του εκδότη τις εγκυκλίους ανά θεματική κατηγορία και να διακρίνει ποιες εξακολουθούν να ισχύουν και ποιες έχουν καταργηθεί μπορεί να μειώσει σημαντικά την αβεβαιότητα στην καθημερινή διοικητική πρακτική.
Το Υπουργείο Εσωτερικών ζητά την κοινοποίηση των νέων οδηγιών στις αρμόδιες υπηρεσίες και υπαλλήλους, καθώς και στα Ν.Π.Δ.Δ., Ν.Π.Ι.Δ. και λοιπούς εποπτευόμενους φορείς, ενώ ειδικά οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις καλούνται να διαβιβάσουν άμεσα την εγκύκλιο στους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού.
Το συμπέρασμα για τις δημοτικές υπηρεσίες
Η ουσία της νέας ρύθμισης για την Αυτοδιοίκηση μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
Δεν αρκεί πλέον μια εγκύκλιος να υπάρχει στο αρχείο της υπηρεσίας. Πρέπει να εξακριβώνεται ότι εξακολουθεί να ισχύει σύμφωνα με το νέο καθεστώς δημοσιότητας.
Η 1η Οκτωβρίου 2026 αποτελεί το κρίσιμο ορόσημο. Από τότε, εγκύκλιες οδηγίες που ήταν ήδη σε ισχύ αλλά δεν έχουν αναρτηθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 6 του ν. 5293/2026 παύουν να ισχύουν.
Για τους Δήμους, επομένως, η αλλαγή δεν δημιουργεί πρωτίστως μια νέα υποχρέωση «ανάρτησης εγκυκλίων», αλλά έναν νέο κανόνα για το ποιες εγκύκλιες οδηγίες της Δημόσιας Διοίκησης μπορούν να θεωρούνται ισχύουσες και να εφαρμόζονται από τις υπηρεσίες τους.
Πηγή: myota.gr